مفهوم دولت
محمد علی حامدی
دولت از موضوعات مهم است که امروزه در جغرافيای سياسی جهان مورد مطالعه وبررسی قرار می گيرد دولت های امروزی که نقشه سياسی جهان امروز را تشکيل می دهد پديده ای نسبتاً جديدی است. امروزه بيش از 172 دولت مستقل که وضعی
کاملاً غير عادی دارد تقسيم بندی سياسی جهان راشکل می بخشد دولت دارای عناصر هست که آن عناصر اجزای تکشيل دهنده ای آن بحساب می آيد. [i][1]
دکتر ابوالقاسم طاهری دولت را مجموعه ای می داند که به دليل تملک اراضی مشترک وهمچنين روحيه ای جمعی خيروصلاح همديگر که علت اصلی بوجودآمدن اين گونه اجتماعات است به هم ديگر رابطه وپيوند بر قرار نموده اند وحاضر نيستند جدا از هم زندگی کنند.[ii][2] در جای ديگر آمده است؛ امروزه دولت يکی از بزرگترين وپيچيده ترين نهاد سياسی است وشناخت اين نهاد سياسی مستلزم آگاهی به واقعيت ها ی زنده گی سياسی، سنت ها، وباوردها، وهمچنين ضوابط حقوقی هست. دراين ديدگاه دولت تنها چهار چوب نهاد سياسی و والاترين مرجع تصمیم گيری سياسی واعمال قدرت وحاکميت واز بغرنج ترين نهاد های سياسی محسوب می گردد، تا آنجا که در درون کشور نهاد همپای آن ودر بيرون نهاد بالای آن وجود ندارد.[iii][3]
مفهوم دولت کاربردها، تعاريف ومعانی بسيار گسترده ومتعددی دارد ومی توان آن را برای اطلاق به طيف وسيع ومجموعه ای از نهاد ها وامثال آن بکار برد. به اعتقادا اکثر نظريه پردازان علوم سياسی، دولت مفهومی فراگير ومحيط برحکومت است.
از ديدگاه هگل دولت به سه مفهوم آمده است:
1. دولت بيرونی.
2. دولت سياسی
3. دولت اخلاقی:
دولت بیرونی: مجموعه ای منظم از قوانين است. همين معنای دولت است که در پشت مفاهيمی چون حق انتزاعی، اخلاق وجامعه مدنی در کتاب فلسفه حق نهفته است. مفهوم حق انتزاعی و دولت قواعد حاکم بر حقوق وآزادی های فردی انسان هاست. فرد که دارای استقلال، اختيارات وبرخی حقوق فردی وشخصی هست با دولت به عنوان يک قدرت بيرونی وخارج از خود روبرو می گردد.
دولت سياسی : هگل در کتاب مذکور به عنوان قانون اساسی، مفهومی پيشرفته تر از مفهومی قبلی را عرضه می کند. مفهوم دولت در اين جا برحسب نهاد های خاص حکومت بررسی می شود. وی در اين جا به نظام قدرت سياسی نظر دارد. وتوصيف ساختاری دولت سياسی را توصيفی نسبتاً مرسوم ومعمولی از دولت می داند.
دولت اخلاقی : سومين معنای دولت که هگل آن را عرضه می کند واز دولت سياسی متمايز است مفهوم دولت اخلاقی می باشد. هگل دولت اخلاقی رانه صرفاً مجموعه ای قوانين مستقل از علائق شهر وندان ونه ساختار سياسی ونماينده مجموع از منافع موجود است بلکه از لحاظ صوری نهاد اخلاقی هست که در قالب قوانين وساختار سياسی خود متضمن علائق افراد است. مفهوم اخلاقي دولت مبين دولت كامل يعني جامعترين و كاملترين معناي دولت است
[iv][1] رهياقت بر علوم سياست وجنبش های اسلامی معاصر، عبدالوهاب فراتی، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1378، ص159 .
[v][2] - تاريخ عقايد سياسی، ابوالقاسم طاهری، انتشارات دانشگاه پيام نور، قم، ص74.
[vi][3] - مبانی سياست عبدالحميد ابوالحمد، جلد نخست، انتشارات توس، تهران، 1376، ص 184 و 149.
[vii][4] - - خبر گذاری فارس، محمد حسين امامی، دولت در انديشه هگل.
|
+| نوشته شده توسط
.... در پنجشنبه نهم خرداد 1387
|
